امنیت وب‌سایت ممکن است در نگاه اول پیچیده به نظر برسد. فهرست روش‌های محافظت از سایت طولانی است و با گسترش تهدیدهای آنلاین، تشخیص اقدامات ضروری از کارهای کم‌اهمیت همیشه آسان نیست. با این حال، برای افزایش امنیت سایت لازم نیست همه راهکارها را هم‌زمان اجرا کنید. بهتر است ابتدا اقدامات اساسی را انجام دهید و سپس متناسب با نوع سایت، میزان اهمیت اطلاعات و خطرهای احتمالی، لایه‌های امنیتی بیشتری اضافه کنید.
اگر سایت شما با وردپرس ساخته شده است، اقداماتی مانند تهیه بکاپ، به‌روزرسانی منظم، استفاده از رمز عبور قوی، مدیریت دسترسی کاربران و نظارت بر فعالیت‌های مشکوک می‌توانند احتمال بروز مشکلات امنیتی را کاهش دهند. استفاده از HTTPS و فایروال برنامه وب نیز بخش‌های مهمی از یک برنامه امنیتی مناسب هستند.
در این راهنما، هفت اقدام مهم برای محافظت از وب‌سایت را بررسی می‌کنیم. این موارد نقطه شروع مناسبی برای افزایش امنیت هستند، اما جایگزین یک برنامه امنیتی متناسب با شرایط سایت، زیرساخت میزبانی و حساسیت اطلاعات آن نمی‌شوند.
۷ راهکار مهم برای افزایش امنیت وب‌سایت
۱. به‌صورت منظم از سایت بکاپ تهیه کنید
بکاپ یکی از مهم‌ترین ابزارهای بازیابی سایت پس از هک شدن، خرابی سرور، حذف اشتباهی اطلاعات یا بروز مشکل هنگام به‌روزرسانی است. اگر نسخه سالمی از سایت در اختیار داشته باشید، در بسیاری از موارد می‌توانید اطلاعات را بازیابی کنید و زمان ازکارافتادگی را کاهش دهید.
البته صرفا داشتن یک فایل بکاپ کافی نیست. بکاپ باید شامل تمام بخش‌های ضروری سایت، از جمله پایگاه داده، فایل‌های وردپرس، افزونه‌ها، قالب‌ها و فایل‌های بارگذاری‌شده باشد. بسته به نوع سایت، ممکن است لازم باشد تنظیمات اختصاصی سرور یا سایر اطلاعات مورد نیاز برای بازیابی را هم نگهداری کنید.
برای تهیه بکاپ چه نکاتی را رعایت کنیم؟
- تهیه بکاپ خودکار: برنامه بکاپ را متناسب با میزان تغییرات سایت تنظیم کنید. سایتی که روزانه سفارش و اطلاعات جدید دریافت می‌کند، به بکاپ‌های پرتکرارتری نسبت به یک سایت کم‌تغییر نیاز دارد.
- نگهداری نسخه خارج از سرور اصلی: بکاپ را فقط در همان سروری که سایت روی آن قرار دارد نگه ندارید. خرابی سرور یا دسترسی مهاجم به آن ممکن است نسخه‌های پشتیبان محلی را هم در معرض خطر قرار دهد.
- حفظ چند نسخه از بکاپ: نگهداری نسخه‌های مربوط به زمان‌های مختلف می‌تواند در شرایطی مفید باشد که آلودگی یا خرابی سایت دیرتر شناسایی می‌شود.
- آزمایش بازیابی: به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید که فایل‌های پشتیبان سالم هستند و امکان بازیابی سایت از آن‌ها وجود دارد.
- محافظت از دسترسی به بکاپ: دسترسی به نسخه‌های پشتیبان را محدود کنید، زیرا این فایل‌ها ممکن است حاوی اطلاعات حساس سایت باشند.
پیش از تغییرات مهم، مانند ارتقای نسخه PHP، به‌روزرسانی عمده وردپرس یا نصب یک افزونه حساس، تهیه بکاپ تازه تصمیم مناسبی است. در صورت بروز مشکل، این نسخه می‌تواند بازگشت به وضعیت سالم را آسان‌تر کند.
۲. وردپرس، قالب‌ها و افزونه‌ها را به‌روز نگه دارید
یکی از راه‌های رایج نفوذ به سایت، سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده در نرم‌افزارهای قدیمی است. توسعه‌دهندگان وردپرس، قالب‌ها و افزونه‌ها در صورت شناسایی مشکلات امنیتی، نسخه‌های اصلاح‌شده منتشر می‌کنند. اگر سایت برای مدت طولانی به‌روزرسانی نشود، ممکن است در برابر حملاتی آسیب‌پذیر باقی بماند که برای آن‌ها راهکار اصلاحی ارائه شده است.
به‌روزرسانی فقط به هسته وردپرس محدود نمی‌شود. قالب فعال، افزونه‌های نصب‌شده، نسخه PHP و سایر اجزای زیرساخت هم باید از نظر سازگاری و پشتیبانی امنیتی بررسی شوند.
روش مناسب برای به‌روزرسانی امن
- پیش از به‌روزرسانی‌های مهم، بکاپ تهیه کنید.
- اطلاعیه‌های امنیتی و تغییرات نسخه‌های جدید را بررسی کنید.
- افزونه‌ها و قالب‌هایی را که دیگر استفاده نمی‌کنید، پس از اطمینان از وابسته نبودن بخش‌های سایت به آن‌ها، حذف کنید.
- پس از به‌روزرسانی، صفحات مهم، فرم‌ها، ورود کاربران و فرایندهای پرداخت را آزمایش کنید.
- از نسخه‌های غیررسمی و دست‌کاری‌شده قالب‌ها و افزونه‌های پولی استفاده نکنید، زیرا ممکن است حاوی کد مخرب باشند.
اگر سایت شما فروشگاهی یا دارای امکانات اختصاصی است، بهتر است به‌روزرسانی‌های حساس ابتدا در محیط آزمایشی بررسی شوند. این کار احتمال اختلال در عملکرد سایت را کاهش می‌دهد. با این حال، در برابر آسیب‌پذیری‌های فعال و پرخطر نباید به‌روزرسانی امنیتی را بدون دلیل به تعویق انداخت.
۳. از رمزهای عبور قوی و احراز هویت چندمرحله‌ای استفاده کنید
رمزهای عبور ساده یا تکراری می‌توانند راه دسترسی غیرمجاز به پیشخوان وردپرس، پنل میزبانی و سایر حساب‌های مهم را باز کنند. مهاجمان ممکن است با آزمودن رمزهای رایج، استفاده از اطلاعات افشاشده در نشت‌های قبلی یا اجرای حملات خودکار، حساب‌های ضعیف را هدف قرار دهند.
برای کاهش این خطر، برای هر حساب یک رمز عبور طولانی و منحصربه‌فرد انتخاب کنید. استفاده از مدیر رمز عبور کمک می‌کند رمزهای پیچیده را بدون نیاز به حفظ کردن آن‌ها نگهداری کنید.
ویژگی‌های یک روش ورود امن
- رمز عبور منحصربه‌فرد: رمز حساب وردپرس را برای ایمیل، پنل هاست یا سرویس‌های دیگر تکرار نکنید.
- طول مناسب: رمزهای طولانی و تصادفی معمولا در برابر حدس زدن و حملات خودکار مقاوم‌تر هستند.
- احراز هویت چندمرحله‌ای: در صورت امکان، علاوه بر رمز عبور از یک روش تایید هویت دیگر استفاده کنید.
- محدود کردن تلاش‌های ورود: راهکارهای مناسب برای کاهش حملات حدس رمز را فعال کنید، بدون اینکه دسترسی کاربران واقعی بی‌دلیل مختل شود.
- محافظت از حساب‌های مدیریتی: برای حساب‌های دارای دسترسی بالا، احراز هویت چندمرحله‌ای و نظارت دقیق‌تری در نظر بگیرید.
در انتخاب رمز عبور، لازم نیست حتما یک ترکیب دشوار از نمادها و حروف را به خاطر بسپارید. رمز طولانی، تصادفی و منحصربه‌فرد که با یک مدیر رمز عبور نگهداری می‌شود، انتخاب مناسبی است. مهم‌تر از همه، رمز پیش‌فرض یا رمز مشترک میان چند سرویس را تغییر دهید.
۴. دسترسی کاربران را به حداقل لازم محدود کنید
هر حساب کاربری که به سایت دسترسی دارد، می‌تواند در صورت افشای رمز عبور یا آلوده شدن دستگاه صاحب حساب، به یک نقطه ورود احتمالی تبدیل شود. هرچه تعداد حساب‌های غیرضروری و سطح دسترسی آن‌ها بیشتر باشد، مدیریت امنیت دشوارتر خواهد شد.
اصل مهم در مدیریت دسترسی این است که هر فرد فقط مجوزهایی را دریافت کند که برای انجام وظایف خود به آن‌ها نیاز دارد. برای مثال، کسی که فقط باید مقاله منتشر کند، لزوما به دسترسی مدیرکل وردپرس نیاز ندارد.
چطور دسترسی کاربران را مدیریت کنیم؟
- برای نویسندگان، ویرایشگران و مدیران از نقش‌های متناسب با وظایفشان استفاده کنید.
- حساب‌های کاربری قدیمی یا متعلق به افرادی را که دیگر با سایت همکاری نمی‌کنند، بررسی و دسترسی آن‌ها را لغو کنید.
- از حساب‌های مشترک میان چند نفر خودداری کنید تا فعالیت هر کاربر قابل پیگیری باشد.
- دسترسی به پیشخوان، پنل میزبانی، پایگاه داده و حساب‌های زیرساختی را جداگانه مدیریت کنید.
- برای پیمانکاران یا همکاران موقت، دسترسی محدود و زمان‌دار در نظر بگیرید و پس از پایان همکاری آن را لغو کنید.
محدود کردن دسترسی‌ها فقط برای سایت‌های بزرگ ضروری نیست. حتی یک وبلاگ کوچک هم باید مشخص کند چه کسی اجازه انتشار محتوا، نصب افزونه، تغییر تنظیمات یا مدیریت کاربران را دارد.
۵. سایت را به‌طور منظم اسکن و پایش کنید
همه مشکلات امنیتی بلافاصله قابل مشاهده نیستند. ممکن است مهاجم یک حساب مدیریتی ایجاد کند، فایل مشکوکی روی سرور قرار دهد، کد مخربی را به صفحات اضافه کند یا از یک افزونه آسیب‌پذیر سوءاستفاده کند، بدون اینکه سایت در نگاه اول غیرعادی به نظر برسد.
پایش امنیتی به شناسایی سریع‌تر چنین تغییراتی کمک می‌کند. بسته به نوع سایت و زیرساخت، می‌توان از اسکنرهای بدافزار، گزارش‌های سرور، ثبت فعالیت کاربران، هشدارهای تغییر فایل و سرویس‌های پایش دسترس‌پذیری استفاده کرد.
چه مواردی را باید بررسی کنیم؟
- وجود فایل‌های مشکوک یا تغییرات غیرمنتظره در فایل‌های سایت
- ایجاد حساب‌های مدیریتی ناشناس یا تغییر غیرمجاز نقش کاربران
- تلاش‌های غیرعادی برای ورود به پیشخوان
- تغییر ناخواسته در فایل‌های اصلی وردپرس، قالب یا افزونه‌ها
- هشدارهای امنیتی ارائه‌شده توسط میزبان، افزونه امنیتی یا ابزارهای گوگل
- افزایش غیرعادی مصرف منابع سرور یا ارسال درخواست‌های مشکوک
ابزارهای اسکن آنلاین می‌توانند برای شناسایی برخی بدافزارها یا مشکلات قابل مشاهده از بیرون مفید باشند، اما همه تهدیدها را تشخیص نمی‌دهند. اسکن خارجی ممکن است به فایل‌های مخفی، پایگاه داده یا بخش‌های داخلی سرور دسترسی نداشته باشد. بنابراین، برای بررسی دقیق‌تر باید از گزارش‌های سرور و ابزارهای مناسب در سطح هاست هم استفاده کرد.
اگر به آلودگی سایت مشکوک شدید، تنها به حذف فایل‌های علامت‌گذاری‌شده توسط یک اسکنر اکتفا نکنید. ابتدا از وضعیت موجود نسخه‌ای برای بررسی نگه دارید، سپس علت نفوذ، حساب‌های در معرض خطر و احتمال باقی ماندن کد مخرب را بررسی کنید.
۶. HTTPS را فعال کنید و از گواهی SSL معتبر استفاده کنید
HTTPS ارتباط میان مرورگر و سرور را رمزگذاری می‌کند و به محافظت از اطلاعات در حال انتقال کمک می‌کند. این موضوع برای صفحات ورود، فرم‌های تماس، پنل کاربران و فروشگاه‌های اینترنتی اهمیت زیادی دارد.
گواهی SSL/TLS برای برقراری این ارتباط امن استفاده می‌شود. امروزه بسیاری از سرویس‌های میزبانی امکان دریافت گواهی رایگان را فراهم می‌کنند، بنابراین در بیشتر سایت‌ها فعال کردن HTTPS فرایند پیچیده‌ای نیست.
پس از فعال‌سازی HTTPS چه کارهایی لازم است؟
- مطمئن شوید گواهی معتبر است و تاریخ انقضای آن را زیر نظر دارید.
- نسخه HTTP سایت را به نسخه HTTPS هدایت کنید.
- نشانی تصاویر، فایل‌های CSS و JavaScript را بررسی کنید تا از منابع ناامن بارگذاری نشوند.
- لینک‌های داخلی و نشانی اصلی سایت را در تنظیمات وردپرس بررسی کنید.
- تمدید خودکار گواهی را در صورت پشتیبانی فعال کنید و از موفق بودن تمدید مطمئن شوید.
توجه داشته باشید که HTTPS به‌تنهایی سایت را در برابر هک شدن محافظت نمی‌کند. این فناوری از ارتباط در حال انتقال محافظت می‌کند، اما جایگزین به‌روزرسانی، کنترل دسترسی، بکاپ و سایر اقدامات امنیتی نیست. استفاده از HTTPS یکی از پایه‌های امنیت سایت است، نه یک راهکار کامل برای جلوگیری از نفوذ.
۷. از فایروال برنامه وب استفاده کنید
فایروال برنامه وب یا WAF ترافیک ورودی به سایت را بررسی می‌کند و می‌تواند بخشی از درخواست‌های مخرب را پیش از رسیدن به برنامه مسدود کند. این درخواست‌ها ممکن است شامل تلاش برای سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌ها، برخی حملات تزریق کد یا الگوهای شناخته‌شده حملات وب باشند.
فایروال می‌تواند در لایه‌های مختلفی اجرا شود. برخی سرویس‌ها ترافیک را در شبکه یا لبه سرویس بررسی می‌کنند و برخی راهکارها روی سرور یا در سطح برنامه نصب می‌شوند. انتخاب روش مناسب به زیرساخت، بودجه، نوع سایت و میزان کنترل مورد نیاز بستگی دارد.
مزایای استفاده از WAF
- کاهش بخشی از درخواست‌های مخرب پیش از رسیدن به سایت
- کمک به مقابله با برخی حملات رایج وب
- امکان اعمال محدودیت برای بعضی الگوهای ترافیک مشکوک
- فراهم کردن گزارش‌ها و هشدارهایی برای بررسی فعالیت‌های غیرعادی
- در برخی سرویس‌ها، کاهش بخشی از بار ترافیک ناخواسته روی سرور اصلی
با این حال، WAF همه حملات را متوقف نمی‌کند و جایگزین اصلاح آسیب‌پذیری نرم‌افزار نیست. پیکربندی نادرست آن ممکن است درخواست‌های سالم را هم مسدود کند. همچنین، افزایش سرعت سایت نتیجه تضمین‌شده استفاده از WAF نیست، هرچند بعضی سرویس‌ها قابلیت‌های جداگانه‌ای مانند کش یا شبکه توزیع محتوا ارائه می‌دهند.
اگر سایت شما اطلاعات حساس نگهداری می‌کند، فروشگاه اینترنتی است یا در معرض ترافیک و حملات زیادی قرار دارد، بررسی یک راهکار WAF مناسب می‌تواند بخشی از برنامه امنیتی شما باشد.
برای آشنایی بیشتر با اقدامات اختصاصی وردپرس، راهنمای افزایش امنیت وردپرس را مطالعه کنید.
چطور یک برنامه امنیتی مناسب برای سایت تهیه کنیم؟
هفت اقدام بالا بخش مهمی از امنیت سایت را پوشش می‌دهند، اما برای همه وب‌سایت‌ها برنامه یکسانی مناسب نیست. یک وبلاگ شخصی، یک سایت شرکتی و یک فروشگاه اینترنتی از نظر حساسیت داده‌ها، تعداد کاربران، میزان تراکنش‌ها و پیامدهای احتمالی نفوذ شرایط متفاوتی دارند.
برای طراحی برنامه امنیتی، ابتدا دارایی‌های مهم سایت و خطرهای احتمالی را مشخص کنید. سپس تعیین کنید در صورت بروز حادثه، چه میزان از دست رفتن اطلاعات قابل قبول است و سایت باید در چه مدت زمانی بازیابی شود. این دو موضوع در تعیین فاصله بکاپ‌ها و روش بازیابی نقش مهمی دارند.
در مرحله بعد، مسئولیت به‌روزرسانی، بررسی هشدارها و مدیریت دسترسی‌ها را مشخص کنید. بهتر است برنامه‌ای داشته باشید که در آن معلوم باشد چه کسی باید هشدار امنیتی را بررسی کند، در صورت نفوذ چه اقداماتی انجام شود و چگونه نسخه سالم سایت بازیابی شود.
اگر مدیریت امنیت سایت از توان یا زمان شما خارج است، استفاده از خدمات تخصصی نگهداری و امنیت می‌تواند به شناسایی مشکلات و اجرای منظم اقدامات پیشگیرانه کمک کند.
جمع‌بندی
محافظت از وب‌سایت با یک اقدام واحد امکان‌پذیر نیست. تهیه بکاپ، به‌روزرسانی نرم‌افزارها، استفاده از رمزهای عبور منحصربه‌فرد، محدود کردن دسترسی کاربران، پایش امنیتی، فعال‌سازی HTTPS و استفاده متناسب از فایروال، لایه‌های مختلفی از محافظت را فراهم می‌کنند.
برای شروع، مطمئن شوید بکاپ قابل بازیابی دارید، تمام نرم‌افزارهای سایت به‌روز هستند و حساب‌های مدیریتی به‌درستی محافظت می‌شوند. سپس با توجه به نوع سایت و میزان ریسک، ابزارهای پایش و کنترل‌های امنیتی بیشتری اضافه کنید.
امنیت سایت یک فرایند مستمر است. بررسی منظم، آمادگی برای بازیابی و رسیدگی سریع به هشدارها کمک می‌کند احتمال آسیب کاهش پیدا کند و در صورت بروز حادثه، بازگرداندن سایت به وضعیت سالم آسان‌تر شود.
